Spirometrija je jednostavan test kojim se meri količina vazduha koju bolesnik može da udahne (inspirijum) i izduva (ekspirijum), tzv. forsirani vitalni kapacitet (FVC).

Takođe se meri i tzv. forsirani ekspirijumski volumen u prvoj sekundi (FEV1).

Vitalni kapacitet zdrave odrasle osobe je oko 5 litara, a njegovo smanjenje može biti znak restriktivnih bolesti pluća.

Kod zdravih osoba FEV1 je iznad 80%, a njegovo smanjene je znak opstrukcije.

Izračunava se odnos FEV1/FVC i izražava kao Tifnoov indeks:

FEV1/FVC x 100 (%)

U pitanju je (kako se vidi) zapravo odnos između forsiranog ekspirijumskog volumena (u sekundi) i forsiranog vitalnog kapaciteta.
Kod zdravih osoba je ovaj odnos iznad 70%.
Oboleli od HOBP tipično pokazuju smanjenje i FEV1 i odnosa FEV1/FVC.

Sama spirometrija je potpuno bezbolna metoda, neinvazivna, kratko traje…

Izmeri se visina i težina pacijenta, i on duva u mašinu – spirometar.
Da vas ne bi zbunilo onih 5 litara u samom početku, normalna funkcija pluća varira u zavisnosti od godina, fizičke veličine, pola, bavljenja sportom…
I postoje tablice prema kojima se porede dobijene vrednosti.

Bitno je pratiti uputstva koje dobijete od medicinskog osoblja.
Ovo može da znači: da ne koristite inhalator (za bronhodilataciju) neko vreme pre testa (zavisi od vrste i delovanja leka u inhalatoru), da se ne uzima alkohol, teška hrana, da se preskoči ozbiljniji trening pre testa i slično,

Idealno je da se ne puši 24 sata pre spirometrije.

Spirometriju ne treba raditi:
- ako pacijent ima nestabilnu anginu pektoris,
- ako je imao skorašnji pneumotoraks,
- ako je imao skorašnji infarkt ili moždani udar,
- ako je imao skorašnju operaciju oka, ili organa trbušne duplje,
- ako je pacijent iskašljavao krv, a uzrok je još nepoznat. Iskašljavanje krvi može biti samo prskanje krvnog suda usled naprezanja (pri kašlju, recimo), ali ni to ne treba provocirati.

Šta spirometrija NE pokazuje?
Prognozu postojećeg stanja/oboljenja.
Može da ukaže na vrstu, model i stepen oštećenja pluća, ali daje samo trenutno stanje.

Ako ste pušač, ili izloženi pasivnom pušenju – a u prilici ste da proverite navedene parametre, učinite to.

……….
Autori:
dr Nada Kosić-Bibić
dr Borislava Tomasović

Ilustracija: splendidasia.com